วันที่ 11 กันยายน 2568 – ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยกลุ่มวิจัยวัสดุตอบสนองและเซ็นเซอร์ระดับนาโน ส่งมอบนวัตกรรม ‘M Sense’ ชุดทดสอบการปนเปื้อนโลหะหนักในน้ำ ให้กับสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) เพื่อใช้ประโยชน์ในการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ พร้อมทั้งสาธิตวิธีการใช้งานชุดตรวจแก่เจ้าหน้าที่ เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการลงพื้นที่จริงในช่วงกลางเดือนกันยายนนี้
การดำเนินการดังกล่าว สอดคล้องกับนโยบายการนำนวัตกรรมมาแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม ภายใต้กรอบความร่วมมือด้านการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ระหว่าง สวทช. และ กรมควบคุมมลพิษ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ การผลักดันนวัตกรรมไปสู่การใช้ประโยชน์ ตอบโจทย์ และแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ
ที่ผ่านมา ทีมวิจัยนาโนเทค สวทช. ร่วมกับ สคพ. 1 เชียงใหม่ ได้ลงพื้นที่เก็บตัวอย่างน้ำจากลุ่มน้ำกก และนำ “M Sense” มาตรวจวิเคราะห์การปนเปื้อนโลหะหนัก ได้แก่ แคดเมียม ตะกั่ว ปรอท และสารหนู โดยเปรียบเทียบผลกับวิธีมาตรฐานในห้องปฏิบัติการซึ่งใช้เวลานานกว่า ผลปรากฏว่า ผลการตรวจด้วย M Sense มีความสอดคล้องกับผลในห้องปฏิบัติการ แสดงถึงความแม่นยำและความน่าเชื่อถือของเครื่องมือนี้
จุดเด่นของ ‘M Sense’ คือการออกแบบให้ใช้งานง่าย ใช้ตัวอย่างน้ำเพียงเล็กน้อย โดยเก็บตัวอย่างน้ำจากแหล่งที่ต้องการตรวจมาผสมกับน้ำยาตรวจวัด แล้วหยดลงบนขั้วไฟฟ้า 1-2 หยด กดตรวจวัด และใช้เวลาประมาณ 1 – 5 นาที ก็สามารถทราบผลการปนเปื้อนที่แสดงออกมาเป็นตัวเลขได้ทันที
ด้วยคุณสมบัติที่ตรวจวัดได้แม่นยำ รวดเร็ว และเหมาะสมกับการใช้งานในพื้นที่จริง ‘M Sense’ จึงเป็นเครื่องมือคัดกรองโลหะหนักที่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนโลหะหนัก เช่น ปัญหาสารหนูในแหล่งน้ำ ซึ่งต้องการข้อมูลอย่างรวดเร็วและแม่นยำ สามารถช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถเฝ้าระวัง วางแผนรับมือ และดำเนินการแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำได้อย่างทันท่วงที
การส่งมอบนวัตกรรมครั้งนี้สะท้อนถึงความสำเร็จของการวิจัยไทยที่สามารถต่อยอดสู่การใช้งานจริงในภาคสนาม และช่วยเพิ่มขีดความสามารถของหน่วยงานท้องถิ่นในการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อม ตอบโจทย์ทั้งในเชิงวิทยาศาสตร์และการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนอย่างยั่งยืน
